De lockdown: een juiste keuze?

De discussie over of de lockdown al dan niet een juiste politieke beslissing was moet nog beginnen.  Als ze er al ooit komt natuurlijk, want het is weinig waarschijnlijk dat de overheid ooit zal toegeven dat ze om de foute reden het land heeft platgelegd, een flink pak bedrijven de das heeft omgedaan en vele miljarden over de balk heeft gegooid.  En tenslotte hebben ze nog steeds het advies van “de wetenschap” om zich in te dekken.

Hoe noodzakelijk en efficiënt is de lockdown?

Noodzakelijk geenszins.  Ten eerste omdat de ernst van de epidemie overdreven wordt.  In vergelijking met andere griepepisodes blijft het aantal overlijdens binnen de perken (zie elders in dit nummer). Bovendien bewijst de vergelijking met landen zonder lockdown, zoals Zweden, dat ze het daar minstens zo goed, en zelfs beter doen dan wij.  Veel zinvolle maatregelen zoals handhygëne, sociale afstand, beperkte beweeglijkheid en thuis werken hadden al een serieuze impact kunnen hebben zonder dat onze burgerlijke vrijheiden bij de keel gegrepen werden door de lockdown.

Had het dus anders gekund?  Zeker weten.

Heeft de lockdown dan niet zijn nut bewezen?  Volgens de wetenschappers die hem geadviseerd hebben uiteraard wel.  Wat betreft het voorkomen van de gevreesde piek van infecties, met overbelasting van het ziekenhuis- en intensive care systeem, hebben ze wellicht nog gelijk ook. Maar tot welke prijs?

De tweede bedoeling: het beschermen van de kwetsbare groep van de bevolking, ouderen met meerdere vormen van onderliggend lijden, is faliekant mislukt.  Sinds in woonzorgcentra getest wordt op covid-besmettingen blijkt het aantal besmette personen veel hoger te liggen dan gedacht - wat overigens perfect voorspelbaar was.  Hetzelfde geldt natuurlijk voor de bevolking in zijn geheel.  Een griepvirus hou je niet buiten de deur, wat je ook probeert!  Ironisch genoeg is het zeer vaak het verzorgend personeel zelf dat de infectie verspreid heeft.  Wegens gebrek aan informatie en vorming, gebrek aan materiaal, gebrek aan testen, of misschien zelfs omdat zoiets gewoon niet te vermijden is!  Zeker niet wegens gebrek aan engagement en goede bedoelingen!

Nog een nadeel van de “ophokplicht” van de niet-kwetsbare bevolking is dat de groepsimmuniteit tegen covid-19 nu lager zal liggen dan wanneer er meer sociaal verkeer toegelaten was geweest.  En je kan je hand ervoor in het vuur steken dat net dat argument binnenkort zal uitgespeeld worden om een veralgemeende vaccinatie te bepleiten. Zo creëer je simpelweg je eigen gelijk… 

De kostprijs voor de keuze om een lockdown in te stellen is op dit ogenblik nog niet bij benadering in te schatten.

Vooreerst is er de psychologische schade.  Het isolement van bejaarden en alleenstaanden met een gevoel van eenzaamheid; het opgesloten zitten, vaak op een beperkte leefruimte, met spanningen en conflicten tot gevolg, relationele crisissen, depressies en psychosen…  Het zal nog even duren voor de echte impact op dit vlak duidelijk wordt, maar wellicht zal blijken dat die een stuk groter is dan we ons momenteel realiseren, en niet in één-twee-drie op te lossen.

Uiteraard is er de gigantische economische schade, op elk niveau.  De burger die het ineens met veel minder inkomen moet stellen wegens technische werkloosheid of afdanking, ondanks de kosten en afbetalingen.  Handelaars en bedrijfjes die hun markt en dus hun toekomstperspectieven zien ineenstorten.  De hele horeca die nooit meer de geleden schade zal kunnen inhalen. Idem voor de ganse toeristische sector.  De overheid zelf die geconfronteerd wordt met enorme extra uitgaven: de gezondheidszorgen op zich, de testen en het beschermend materiaal dat wordt aangekocht, de maatregelen voor sociale tegemoetkoming… Nu speelt die overheid Sinterklaas, maar weldra zal de rekening gemaakt worden, en dan is het altijd dezelfde melkkoe die het deficit moet ophoesten: de burger!

Een schade die wellicht te weinig ernstig wordt ingeschat is de inbreuk tegen onze burgerlijke rechten.  Met de eeuwige dooddoener op te komen voor het welzijn van de gemeenschap ontneemt de overheid ons een aantal vrijheden en rechten, zoals vrijheid van beweging, van vergadering of betoging.  Is het niet bangelijk om zien hoe quasi de hele bevolking zich in géén tijd kritiekloos, ja zelfs dankbaar, schikt naar de getroffen maatregelen, terwijl de logica, de noodzaak en de efficiëntie ervan vaak alles behalve evident zijn?  Terwijl die maatregelen meer geïnspireerd worden door het beeld van de crisis dat door de media wordt verspreid dan door harde wetenschappelijke bewijzen.  Wat met de wetenschappers die een totaal andere analyse hebben gemaakt van de crisis?  Waarom worden zij niet gehoord en betrokken?  Wat met de inbreuken op ons recht op vrije meningsuiting, waarbij dissidenten zelfs in de gevangenis of in de psychiatrie belanden zoals in Duitsland en Zwitserland? Wat als straks veralgemeende vaccinatie verplicht wordt gesteld, alweer voor het “algemeen welzijn”?  Wat als een app op ons mobieltje elke beweging, elke aankoop, elke communicatie registreert en opslaat?  Zijn we met deze crisis een behoorlijke stap dichter gekomen bij de Brave New World van Aldous Huxley, of de absurde wereld van Kafka?  De overheid die totaalcontrole uitoefent over de bevolking zonder daarvoor enige verantwoording te moeten afleggen?  Laat ons hopen van niet, maar het risico is reëel.